آسیب مینیسکهای مفصل زانو:

مفصل زانو به عنوان یک مفصل لولایی نقش بسیار مهمی را در حرکتها ومهارتهای ورزشی ایفا می نماید؛مینیسک،یک بافت عضروفی همبند مخصوص می باشد که همانند یک واشر ضربه گیر بر روی سطح فوقانی استخوان درشت نی ،طبق درشت نی(TIBIA PLATOE)قرارگرفته است؛در هر مفصل زانو دو تا مینیسک قرار گرفته که به نامهای مینیسک داخلی و مینیسک خارجی خوانده میشوند.

غضروف های بافت نرم زانو با فشار از جانب استخوان های مفصل زانو در زمانی که نیرویی غیر معمول استخوان ها را درمقابل یکدیگر به طرز غیر عادی بپیچاند می توانند دچا رصدمه شود.در حرکت معمولی زانو و در جریان حرکت های مختلف، به دنبال خم وراست کردن آن چنانچه با اندکی چرخش همراه باشد،غضروف ها اندکی به سمت عقب وجلو حرکت می کنند.به این ترتیب غضروف ها به مانند کاتالیزور درسرتاسریک حرکتت عمل می کنند، این امر با وجودی است که سطح مفصلی استخوان ران بزرگتر از سطح استخوان درشت نی است. به هر صورت با یک فشار غیر عادی، غضروف ها ممکن است دربین دو استخوان در هم فشرده شوند.دراین صورت، چنانچه استخوان ها بر روی یکدیگر پیچ خوردگی پیدا کنند وفشاری قیچی  گونه برمینیسک اعما ل کنند،این بافت غضروفی از هم جدا می شود.

شایعترین آسیب به منیسک ها پیچ خوردگی غیر عادی زانو بوده و این امر در هنگامی رخ می دهد که  وزن بدن بر روی پاها باشد.فشار ناگهانی به همراه خم بودن زانو،حتی زمانی که روی پا به صورت ایستاده نباشید،می تواند باعث گسستگی وپارگی مینیسک گردد.

آسیب به غضروف مینیسک درد فوری ایجاد میکند و این درد به حدی است که فرد قادر به حرکت دادن و چرخاندن زانو خود نمی باشد.در این وضعیت ورم قابل مشاهده به صورت تدریجی در اطراف زانو گسترش می یابد.علامت مشخصه پارگی مینیسک زانوی قفل شده می باشد که فرد احساس می کند در یک وضعیت نا مشخص زانویش گیر کرده است.

تشخیص ودرمان: بعد از بررسی زانوی آسیب دیده توسط پزشک یک رادیوگرافی معمولی از زانوی مصدوم در بخش رادیولوژی به عمل آمده ودر صورت تغییر فضای متقارن مفصلی و بررسی سطوح استخوانی مفصل به پزشک ارتوپد ارجاع داده می شود بهترین پروتوکل تشخیصی آسیب به مینیسک های زانو وبطور کلی بافت نرم آ« نواحی مثل رباطها وتاندونهای عضلات می باشد.

درمان :امروزه روشهای مدرن درمانی که رایجترین آن انجام اعمال جراحی با لیزر می باشد جای خود را به اعمال جراحی باز(تیغ جراحی)داده است.اما بطور کلی با توجه به اینکه جنس این بافتها(غضروف ها )به گونه ای است که ترمیم آن مشکل می باشد؛ بهترین روش پیشگیری از بوجود آمدن این نوع صدمات در ورزشکار حرفه ای؛ تقویت عضلات ، تاندونها و رباطهای جانبی مفصل در جهت کاهش میزان فشار بر کل مفصل می باشد.فیزیوتراپی وآب درمانی روشهای مناسبی برای بازگشت ورزشکار به میدان ورزشی می باشد.

با آرزوی سلامتی برای همه عزیزان ورزشکار و ورزش دوست.

آسیب رباطها و منیسک ها و درمان آن

پارگی وآسیب رباط های صلیبی و منیسک در مفصل زانو:

رباطها یا لیگامنتها نوعی بافت همبند ونگهدارنده هستند که استخوانهای بدن را در محل مفاصل به همدیگر متصل میکنند.رباطهای صلیبی یا متقاطع که بر اساس شکل آنها نامگذاری شده اند و در اصطلاح لاتین Crociate Ligament  خوانده می شوند؛دو نوار محکم و از جنس بافت پیوندی سخت می باشند که استخوان درشت نی(Tibia)ساق پا را به استخوان ران(Femour) در مفصل زانو(Knee Joint)متصل می کنند؛البته رباطهای صلیبی به دو دسته رباطهای صلیبی قدامی و خلفی تقسیم می شوند که بطور معمول میزان پارگی و آسیب رباطهای صلیبی قدامی و منیسک داخلی در میان ورزشکاران شایعتر می باشد.منیسکها نیز بصورت یک اندام کوچک غضروف مانند و از جنس بافت همبند بر روی سطح فوقانی استخوان درشت نی در حرکات مفصل نقش بسیار مهمی را بر عهده دارند.

با توجه به اتصال محکم رباطهای متقاطع یا صلیبی بین دو استخوان درشت نی و ران ،نیروی زیادی می بایست وجود داشته باشد تا بتواند به آنها آسیب برساند.بطور معمول و بر اساس شکل آناتومی این رباطها فقط در هنگام پیچ خوردگی های شدید این رباطها دچار آسیب می شوند.شایعترین شکل آسیب مفصل زانو و مخصوصا آسیب رباطهای صلیبی در فوتبالیستها،ورزشکاران رزمی کاروکشتی گیران مشاهده می شود.همچنین با توجه به قرار گرفتن منیسک داخلی بر روی سطح فوقانی(سقف)استخوان درشت نی ساق پا که طبق تی بیا نامیده می شود؛ ومتصل بودن رباطهای صلیبی به این قسمت در موارد پیچ خوردگی ها و ضربات شدید مثل تکل های همراه با چرخش که در اصطلاح پای بازیکن خالی می شود این نوع آسیب ها همزمان منیسک و رباط را نیز درگیر می کنند.بطور معمول چنانچه در هنگام دویدن و چرخش زانو و یا حتی در حرکات روزانه که از پله ها بالا می روید دچار درد بوده و یا زانویتان خالی می کند و در مواقعی نیز قفل می کند؛می بایست این درد را جدی گرفته و با مراجعه به پزشک ارتوپد و انجام تست های تشخیصی که بهترین پروسه تشخیصی برای این منظور MRI  می باشد؛اقدام به درمان سریعتر نموده و جهت جلوگیری ازبدترشدن وضعیت موجود از انجام ورزش و کارهای شدید بر روی مفصل زانو اجتناب نموده تا درمان را زیر نظر پزشک متخصص انجام دهیم.

امیدوارم همواره با سلامتی کامل ورزش کنید و از ورزش کردن لذت ببرید.


فعالیت ورزشی و فصل سرما(گرم کردن وسرد کردن مناسب)

فعالیت ورزشی و فصل سرما:

با توجه به فرا رسیدن فصل سرما  و لزوم ادامه ورزش منظم و دایمی لازم دانسته که یک سری اقدامات  ضروری را دوستان ورزشکار آماتور وحرفه ای انجام بدهند، تا بتوانند با ادامه برنامه های ورزشی خویش در هر شرایط آب و هوایی  سلامتی خود را حفظ نمایند.

اولین اقدام جهت جلوگیری از بروز سرماخوردگی ،آسیب دیدگی عضلانی -اسکلتی و سایر مشکلات ناشی از آن که باعث به هم خوردن برنامه ورزشی می شود،این است که گرم کردن وسرد کردن اصولی جهت شرکت در تمرین ورزشی و همچنین پوشاندن تمامی نقاط بدن بعد از تمرین وهنگام تعریق بدن لازم می باشد.

پاسخهای فیزیولوژویکی به انجام فعالیت ورزشی در سرما:

انجام فعالیت ورزشی در سرما اعم از اینکه فعالیت جوی سرد وخشک ویا سرد ومرطوب باشد،پاسخهای فیزیولوژیکی را به دنبال دارد،که باعث میشوند تا تعادل گرمایی بدن هرچه زودتر برقرار شود.زمانیکه فرد در یک محیط سرد قرار میگرد،از دمای عمقی بدن بدلیل آنکه گرما به سرعت از عمق به سطح انتقال می یابد کاسته می شود.برای حفظ دمای مرکزی،رگهای خونی محیطی منقبض می شوند.تنگ شدن عروق خونی زمانی رخ می دهد که دمای پوست کمتر از 35 درجه سانتیگراد کاهش می یابد.این کاهش زمانیکه دمای پوست تا 31 درجه سانتیگراد فرو می افتد ،تشدید می شود.حفظ دمای مرکزی بدن با افزایش گرمای متابولیکی تولیدی عمدتا از  راه پاسخ لرزیدن عضلات نیز انجام می شود.با وجود این هنگام قرار گرفتن در معرض سرما افزایش گرمازایی می تواند نتیجه افزایش متابولیسمی باشد که ارتباطی با انقباض غضلانی نداشته باشد.

عملکرد ورزشی و سرما:

جهت کسب آمادگی برای انجام فعالیت ورزشی در یک محیط سرد،ورزشکار میتواند،لباسهای عایق مناسبی بپوشد که اغلب شرایط سخت و آسیب رسان را خنثی می کند.تحت این شرایط نه تنها دمای مرکزی بدن کاهش نمی یابد بلکه در اثر فعالیت این دما افزایش نیز می یابد.همچنین قرار گرفتن ورزشکار در معرض سرما جهت انجام تمرینات ورزشی باعث ایجاد یک نوع سازگاری در بدن جهت مواجهه شدن ورزشکار با سایر شرایط های حاد جوی مسابقه ای یا تمرینی می گردد.در جریان فعالیتهای ورزشی طولانی مدت در سرما به نظر می رسد میزان اکسیژن مصرفی رابطه معکوسی با دمای محیط داشته باشد.یعنی بر اثر سرد شدن شرایط آب و هوایی ،اکسیژن مصرفی بیشتر می شود.همچنین پژوهشگران ثابت کرده اند که در دماهای پایین میزان تهویه ریوی و میزان کربوهیدرات مصرفی نیز افزایش می یابد.این تغییرات به کاهش کارایی مکانیکی فعالیت ورزشی منجر شده و انعکاس آن در کوتاه مدت منجر به فرا رسیدن زود هنگام خستگی می گردد.

محسن داودی:کارشناس ارشد پزشکی ورزشی/

 

آسیب دیدگی های ورزشی و درمان آنها

قدامات اولیه درمانی در آسیبهای ورزشی شامل مراحل زير است :

1- محافظت و پیشگیری از آسیب بیشتر مثلاً با استفاده از وسایل کمک ارتوپدی

2- استراحت که بسته به نوع آسیب از فرم مطلق آن تا استراحت نسبی را شامل می شود.

3- استفاده از یخ سبب کاهش درد،تورم و التهاب می شود.

4- فشار که اگر همراه با یخ استفاده شود سبب محدود شدن تورم خواهد شد.

5- بالا نگه داشتن عضو آسیب دیده نسبت به سطح قلب سبب تسهیل تخلیه وریدی از ناحیه مربوطه می شود.

6- عمل هاي محافظتي که در مواقع آسیب جزیی و بدون علامت ورزشکار استفاده میشود مثلاً استفاده از بانداژ برای پیچ خوردگی مختصر مچ پا.

استفاده از اصول فوق در چه زمان و توسط چه کسانی صورت می پذیرد؟

روش های بالا در برخورد اولیه با آسیب های حاد اسکلتی-عضلانی بکار می روند.

آشنایی با آنها برای ورزشکار،مربی،پزشک تیم و هر فرد دیگری که مسوول درمان و برخورد ابتدایی با آسیب باشد لازم است.

چه میزان استراحت کافی است؟استراحت نسبی در چه مواقعی تجویز می شود؟

طول مدت استراحت وابسته به شدتِ آسیب است.مشخص است که هر چه شدت آسیب بیشتر باشد،مدت استراحت هم بیشتر خواهد بود.وقتی یک آسیب چندان شدید نباشد،استراحت نسبی توصیه می شود.هدف از استراحت نسبی آن است که فرد ورزشکار علی رغم وجود آسیب بدون علامت باقی بماند،هر چند تا حدودی تحرک خود را حفظ کرده است.

فایده استفاده از یخ در برخورد با آسیبها چیست؟آیا گرما هم موثر واقع میشود؟

یخ سبب کاهش خونریزی،تورم،التهاب،نیازهای متابولیک ناحیه مجروح،درد و نیز اسپاسم عضلانی میشود.اما گرما به نوبه خود دارای فایده نیست و جز در مورد کاهش اسپاسم عضلانی،سبب افزایش موارد نامبرده هم خواهد شد.گاهی توصیه می شود که دوره های متناوب استفاده از گرما و یخ اعمال شود.یعنی عضو را 1 تا 2 دقیقه از یخ استفاده کنند.بر اساس شدت تورم عضو این نسبت قابل تغییر است.هر چه آسیب حادتر باشد،از مدت گرم کردن کاسته خواهد شد.